روزگار آخرین بازمانده از نسل سازندگان زیورآلات ترکمن

منبع: hamshahrionline
 ۳۷ روز پیش - چهارشنبه, ۲۲ شهریور ۱۳۹۶ ۰۹:۱۷:۰۰ - گزارش محتوای نامناسب
میراث و تمدن > اسدالله افلاکی: «من یکی از 3 بازمانده نسل صنعتگرانی هستم که زیورآلات ترکمنی می سازند.» این گفته قلیچ مراد، روحانی ترکمنی است که به آخوند حاجی قلی شهرت دارد. این روحانی 46ساله ساکن شهرستان گمیشان حتی یک کارگاه کوچک هم ندارد تا بتواند با فراغ خاطر راه پدر را ادامه دهد.
میراث پدر برای این روحانی با ذوق، دستمایه ای است برای تأمین معیشت خانواده. او به رغم همه بی مهری ها با علاقه تمام به پیشه پدری مشغول است و تلاش می کند آموخته هایش را به نسل آینده هم منتقل کند.همسر، 2پسر، خواهر زاده و نوه برادرش درکنار او همان چیزی را می آموزند که وی طی سالیان سال از پدر آموخته. پدر اینک بیش از 90سال دارد و دستان هنرمندش دیگر توان ساخت زیورآلات را ندارد.وقتی از او درباره هنر حاجی قلی می پرسم لبخند می زند و می گوید او استاد است.حاجی قلی در تمام دوران کودکی و زمانی که در کنار پدر به فراگیری رموز ساخت زیورآلات ترکمنی مشغول بود دغدغه فراگیری علوم دینی را هم داشت؛ دغدغه ای که او را از کارگاه کوچک پدر روانه مدرسه دینی کرد و به فراگیری دروس دینی واداشت. او با پشتکار، مقاطع مختلف دروس دینی را یکی پس از دیگری گذراند تا سرانجام رؤیای کودکی اش محقق شد ؛ پوشیدن کسوت روحانیت. اکنون سال هاست که آخوند حاجی قلی امام جماعت مسجد محل است. روزهایش را به کار در اتاق کوچکی از اتاق های خانه اش که شکل و شمایل کارگاه به خود گرفته، سپری می کند تا معیشت خانواده را تأمین کند و شب ها را آنطور که خودش می گوید به مطالعه دروس دینی می پردازد.وقتی از او درباره درآمدش سؤال می کنم، می گوید: «ماهانه بین یک تا 1.5میلیون تومان درآمد دارم. گذران زندگی ما از همین راه است. تمام زیورآلاتی که می سازم به سفارش مشتریان است» و تأکید می کند:«فقط برای ترکمن ها زیورآلات می سازم.»به گفته آخوند حاجی قلی غیراز او 2هنرمند دیگر در گنبد به ساخت زیورآلات ترکمنی مشغول اند و درصورتی که برای انتقال این هنر به نسل جدید تدبیری نشود به زودی ساخت زیورآلات دست ساز ترکمنی به فراموشی سپرده می شود. او با انتقاد از بی توجهی مسئولان به این صنعت می گوید: «این صنعت باید حمایت شود، این بخشی از فرهنگ ایران است. چندی پیش، دکتری از کشور ترکمنستان آمده بود و ازمن خواست به ترکمنستان بروم و به علاقه مندان این صنعت آموزش بدهم. آنها بیش از مسئولان ما به فکراین صنعت هستند. یک بار هم فرد دیگری از ترکمنستان آمده بود و به اصرار می خواست قالب های ساخت زیورآلات را از من بخرد. این قالب ها حداقل 200سال قدمت دارد و نسل اندر نسل در خانواده ما از پدر به فرزند به ارث رسیده است.»او تأکید می کند: «زمانی یک صنعت تداوم پیدا می کند که مسئولان از آن حمایت کنند. متأسفانه الان زیورآلاتی که در کارگاه های صنعتی ترکمنستان تولید می شود دارد جایگزین زیورآلات دست ساز ترکمن می شود. آنجا بازارچه ای راه اندازی کرده اند و وسایل لازم را برای سازندگان زیورآلات تهیه می کنند. با این کارها، این صنعت در ترکمنستان به شدت رونق گرفته و با تولید انبوه، ارزان و بی کیفیت، دارند بازار صنایع دستی را می گیرند.» آخوند حاجی قلی نگران از نابود شدن صنعت زیورآلات ترکمنی می گوید: «درخواست زیورآلات دست ساز بسیار زیاد است طوری که من نمی توانم به تنهایی پاسخگوی سفارش دهندگان باشم. مسئولان هم برای انتقال این هنر به نسل جدید برنامه ای ندارند. متأسفانه ما زمانی از هنرمندانمان تجلیل می کنیم که در قید حیات نباشند. نمونه اش استاد فرش ترکمن بود که در ترسیم نقشه های فرش ترکمن بی نظیر بود. او تا زنده بود کسی به سراغش نیامد ولی به محض آنکه از دنیا رفت به او لقب پدر فرش ترکمن دادند.این تجلیل و تکریم چه فایده ای دارد وقتی که او دستش از دنیا کوتاه و هنرش هم با خودش دفن شده است؟»صنایع دستی در گمیشان و سایر مناطق ترکمن نشین رو به نابودی است آن وقت می خواهند با تخریب جزیره آشوراده و اجرای طرح گردشگری در این جزیره اشتغال ایجاد کنند. طرحی که نه بومیان با آن موافقند ونه کارشناسان محیط زیست که جز تباهی برای محیط زیست ثمری ندارد. ما در کیش چه به دست آوردیم که حالا می خواهیم به قیمت نابودی تنها جزیره ایرانی حاشیه خزر اشتغال ایجاد کنیم؛ جزیره ای که بخشی از پناهگاه میانکاله است و عنوان زیست کره را یدک می کشد. مسئولان در حالی بر اجرای این طرح اصرار می کنند که 300خانه تاریخی(به جا مانده از قاجار و پهلوی اول) در گمیشان در حال نابودی است؛ خانه هایی که می توان با تبدیل آنها به اقامتگاه بومگردی هزاران شغل ایجاد کرد. کافی است در کنار این اقامتگاه ها بازار فروش صنایع دستی برپا کرد تا هم کسب و کار بومیان رونق بگیرد و هم این صنایع از نابودی نجات پیدا کنند. اینها نمونه هایی از قابلیت هایی است که چشم مسئولان آن را نمی بیند.

برچسب ها

نظرات

پربازدیدترین خبر های تلگرام

پر بازدیدترین ها

خبر های مرتبط

Web Analytics